การประเมินผลในระบบการฝึกอบรม : ปัจจัยที่สำคัญ

ที่มา :
วรวัฒน์ วัชรศักดิ์ไพศาล รวบรวมข้อมูล
ศิริวรรณ สุทธิบูรณ์ เรียบเรียง
"ฝึกอบรมสาร ปีที่ 3 ฉบับที่ 3 เดือนเมษายน - มิถุนายน 2542"

รวบรวมโดย :
ศิริวรรณ หวังดี
ส่วนพัฒนาเทคโนโลยีการเผยแพร่และฝึกอบรม
สำนักพัฒนาการถ่ายทอดเทคโนโลยี
กรมส่งเสริมการเกษตร.
สิงหาคม : 2546
------------------------------------------------------------------

ในปัจจุบันการทำงานเกือบจะทุกอย่างหรือทุกชนิด โดยทั่วไปมักจะดำเนินการควบคู่ ไปกับการประเมินผลว่า "สิ่งที่เราทำไปนั้น ผลของงานเป็นอย่างไรบ้าง" ซึ่งในบางครั้ง ผู้ประเมินอาจจะทำไปเพื่อต้องการทราบเฉย ๆ หรือบางท่านอาจจะ มีเป้าหมายเพื่อนำมาใช้ในการปรับปรุงหรือพัฒนางานที่ปฏิบัติ ก็ได้โดยขึ้นอยู่กับเหตุผลหรือวัตถุประสงค์นั้น ๆ

การทำงานฝึกอบรมก็เช่นเดียวกันที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงการดำเนินงานด้านการประเมินผล ไปได้ และเราควรจะต้องปฏิบัติควบคู่กันไปด้วย เพราะเป็นที่มาของการปรับเปลี่ยนทางด้านกระบวนการและการปรับปรุงพัฒนาการฝึกอบรมให้มีประสิทธิภาพได้ ดังนั้น การทำงานประเมินผลให้มีประสิทธิภาพ และเป็นที่น่าเชื่อถือ ผู้ปฏิบัติควรพิจารณาและคำนึงถึงปัจจัยสำคัญที่เกี่ยวข้องในแต่ละส่วนของระบบการฝึกอบรม อันได้แก่ ปัจจัยนำเข้าของการฝึกอบรม (inputs) กระบวนการดำเนินการฝึกอบรม (Process) และผลที่ได้จากการฝึกอบรม (Outputs) ซึ่งมีรายละเอียดที่กล่าวไว้อย่างเด่นชัดคือ....

ปัจจัยนำเข้าของการฝึกอบรม (Inputs) จัดเป็นสิ่งจำเป็นและมีความสำคัญที่เราควรจะต้องพิจารณาหรือตรวจสอบอันประกอบด้วย

  1. วัตถุประสงค์หลักของการฝึกอบรม จะต้องสอดคล้องกับความจำเป็นในการ ฝึกอบรม และควรเขียนในลักษณะที่จะนำไปใช้ในการประเมินผลได้ด้วย
  2. เอกสารการฝึกอบรม เอกสารที่ใช้แจกให้กับผู้เข้ารับการฝึกอบรมนั้น ควรจะต้องสอดคล้องกับวัตถุประสงค์หลักของโครงการ
  3. การคัดเลือกวิทยากร วิทยากรที่จะมาทำการฝึกอบรม ควรเป็นบุคคลที่มีความรู้ ที่เด่นชัดในประเด็นที่จะบรรยาย และมีความพร้อมในการถ่ายทอดความรู้ในเรื่องนั้น ๆ อย่างแท้จริง
  4. การคัดเลือกผู้เข้ารับการฝึกอบรม ผู้ปฏิบัติควรพิจารณาว่า "จำเป็นหรือไม่ที่เราควรจะต้องมีเกณฑ์ในการคัดเลือกผู้เข้ารับการฝึกอบรม" ส่วนจะเป็นประเด็นใดบ้างนั้น ขึ้นอยู่กับ ความเหมาะสมของแต่ละหลักสูตร

กระบวนการดำเนินการฝึกอบรม (Process) ก็เป็นสิ่งที่สำคัญที่ควรได้รับการพิจารณา หรือตรวจสอบในการประเมินผลอันประกอบด้วย

วิทยากร ควรทำการชี้แจงวัตถุประสงค์ของวิชาให้ผู้เข้ารับการฝึกอบรมได้เข้าใจ

ผู้เข้ารับการอบรม/สัมมนา มีความสนใจในการเข้ารับการอบรมอย่างแท้จริงหรือไม่ โดยเฉพาะความร่วมมือที่เกิดขึ้นในระหว่างการฝึกอบรม

เอกสารประกอบการบรรยาย ควรพิจารณาถึงเนื้อหาสาระของเอกสารว่า "สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของหัวข้อวิชานั้น ๆ หรือไม่"

สภาพแวดล้อมและสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ที่ใช้ในการฝึกอบรมเหมาะสมหรือไม่เพียงใด โดยเฉพาะในระหว่างการจัดฝึกอบรม

ผลที่ได้จากการฝึกอบรม (Outputs) เมื่อดำเนินการฝึกอบรมให้กับกลุ่มเป้าหมาย แล้วนั้น ผู้ปฏิบัติควรประเมินผลในส่วนที่เกี่ยวข้องอันประกอบด้วย 4 ส่วนหลัก ได้แก่

  1. การเรียนรู้ (Learning) ควรประเมินดูว่าหลังจากที่จัดฝึกอบรมไปแล้วนั้น ผู้เข้ารับการอบรมเกิดการเรียนรู้ตามวัตถุประสงค์ที่ระบุไว้หรือไม่
  2. ปฏิกิริยา (Reaction) ควรทำการศึกษาหรือประเมินดูว่าหลังจากฝึกอบรมไปแล้วนั้น ผู้เข้ารับการอบรมมีทัศนคติต่อการฝึกอบรมอย่างไร
  3. พฤติกรรม (Behavior) เมื่อทำการฝึกอบรมแล้วนั้น ผู้เข้ารับการอบรมเกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการทำงานหรือไม่อย่างไร โดยเฉพาะมีการนำเอาความรู้ที่ได้จากการอบรมไปใช้ในการปฏิบัติงานหรือไม่
  4. ผลลัพธ์ (Outcome หรือ Result) ควรทำการติดตามดูว่าหลังจากฝึกอบรมไปแล้วนั้น ผลการปฏิบัติงานของผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมได้รับการยอมรับจากบุคคลระดับต่าง ๆ ในหน่วยงานหรือไม่ และมากน้อยเพียงใด

ซึ่งรายละเอียดของการปฏิบัติงานที่ได้กล่าวไว้นั้น นับเป็นปัจจัยสำคัญที่ควรได้รับความสนใจจากผู้ปฏิบัติและการนำมาใช้ควบคู่ไปกับการวางแผนงานในระบบการฝึกอบรม ซึ่งผู้ปฏิบัติควรจะพิจารณาและให้ความสำคัญเพราะเป็นส่วนที่เกี่ยวข้องกับการประเมินผลในการปฏิบัติงานฝึกอบรมว่า "ทำอย่างไรให้การฝึกอบรมที่ปฏิบัติอยู่นั้น เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ."


สงวนลิขสิทธิ์ © 2546
ติดต่อเว็บมาสเตอร์ที่
agritech51@doae.go.th โทร./ โทรสาร 0 2579 3852